CZERWONY KRZYŻ

Udział w debacie w Jyllands Posten, sierpień 2023 r. Napisał: Niels Svankjær Christiansen, szef działań integracyjnych w Czerwonym Krzyżu

Niepewność i niepokój mogą przyćmić wszelkie inne rozważania, bo co się stanie i kiedy to nastąpi? Skoro nie ma perspektywy natychmiastowego zakończenia wojny, jesteśmy winni ukraińskim uchodźcom wyjaśnienie, co się stanie, gdy ich pozwolenia na pobyt będą miały wygasnąć – dla dobra jednostki, ale także naszego społeczeństwa.

Minęło półtora roku od eskalacji konfliktu na Ukrainie w lutym 2022 roku, która zmusiła miliony ludzi do ucieczki po Europie. W Danii w kolejnych tygodniach i miesiącach przyjęliśmy największą liczbę uchodźców od czasów II wojny światowej, a… Obecnie w ukraińskich gminach zarejestrowanych jest prawie 30.000 tysięcy uchodźców.

Nie ma wątpliwości, że polityczne poparcie i dobra wola społeczeństwa pozwoliły na zabezpieczenie środków, które pozwoliły nam wyjątkowo przygotować się i zawrzeć bliskie i udało się przejść w tryb awaryjny i nawiązać bliską i elastyczną współpracę między władzami, gminami, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i podmiotami prywatnymi. W tym kontekście mogliśmy najlepiej przyjąć tysiące uchodźców, którzy przybyli w ciągu zaledwie kilku tygodni i miesięcy. Z politycznego punktu widzenia wprowadzono specjalną ustawę, która miała zagwarantować uchodźcom ochronę i łatwy dostęp do życia i pobytu w gminach. Specjalna ustawa miała między innymi na celu zapewnienie szybkiego dostępu do duńskiego rynku pracy, a oczekiwania wobec ukraińskich uchodźców były wówczas wysokie. Wielu postrzegało ich jako dar dla duńskiego przemysłu, w którym brakowało rąk do pracy.

Dziś, półtora roku później, znaczna część Ukraińców również znalazła pracę. Według barometru integracyjnego Ministerstwa Imigracji i Integracji 53% osób pracuje. i pełnią ważne funkcje w naszym społeczeństwie. Niestety, oczekiwania te zostały spełnione tylko częściowo. Wyzwania natury językowej, ale także stres psychiczny i – dla niektórych – problemy społeczne okazały się znacznie trudniejsze do zniesienia, niż wielu sobie wyobrażało.

Rodzi to pytanie, czy postępujemy właściwie i co możemy zrobić, aby wzmocnić udział ukraińskich uchodźców w duńskim społeczeństwie. Wiemy bowiem, że dla wielu osób zatrudnienie jest ważnym wyrazem wkładu w rozwój kraju, w którym zostali przyjęci, i że naturalnie niesie ze sobą szereg pozytywnych efektów ubocznych, takich jak niezależność, wolność w lepszej gospodarce, a dla wielu także utrzymanie, a nawet rozwój ważnych umiejętności, które mogą być wykorzystane w związku z powrotem do domu i odbudową ukraińskiego społeczeństwa, a być może także kontynuowaniem działalności tutaj, w Danii.

Ale jest również oczywiste, że wysiłki na rzecz uchodźców w Danii powinny iść w parze z udzieleniem im wyjaśnień dotyczących ich dalszego pobytu w Danii, a tym samym zapewnienia im bezpiecznej pozycji, niezbędnej do dalszego rozwoju i uczestnictwa w społeczeństwie. Może to przysłonić wszelkie inne rozważania, jeśli nie ma podstawy do pobytu, a obecnie Ukraińcy w Danii rozpatrują ostatni okres zezwolenia na pobyt na podstawie dwuletniego prawa specjalnego.

Potrzeba wyjaśnienia

Stoimy zatem w obliczu przełomowego momentu dla ukraińskich uchodźców w Danii. Bez perspektywy natychmiastowego zakończenia wojny musimy przygotować się na to, że choć większość z nich będzie miała silną chęć powrotu i przyczynienia się do odbudowy Ukrainy, to wielu z nich na razie nie wróci. Wstępne badania przeprowadzone zarówno w Danii, jak i w innych krajach europejskich pokazują, że stosunkowo wysoki odsetek Ukraińców pragnie pozostać w krajach, które ich przyjęły. Ministerstwo Imigracji i Integracji w szeroko zakrojonym badaniu przeprowadzonym wśród Ukraińców mieszkających w Danii na początku tego roku ujawniło, że dotyczy to czterech na dziesięciu uchodźców.. Powinniśmy się na taką sytuację przygotować. Również dlatego, że wszelkie doświadczenia wskazują, że wojny i konflikty międzynarodowe, a tym samym pobyt uchodźców w krajach przyjmujących, trwają zazwyczaj znacznie dłużej, niż początkowo zakładał zarówno kraj przyjmujący, jak i sami uchodźcy. Na przykład w Danii mamy doświadczenie historyczne, jakim było przyjęcie uchodźców bośniackich w latach 90.

W krótkim okresie i jak najszybciej należy zająć stanowisko polityczne w sprawie tego, co nastąpi po wprowadzeniu specjalnego prawa, które wygasa za siedem miesięcy. Z wieloletniego doświadczenia z uchodźcami w Danii wiemy, że tymczasowość i niepewność przez dłuższy czas są dla ludzi dewastujące. Bo gdzie leży przyszłość? Jak śmiesz stawiać na bycie z rodziną, zanim otrzymasz odpowiedź? W najgorszym przypadku ta niepewność podważa motywację jednostki, a tym samym niweczy ambicje, które wszyscy podzielają, dotyczące uczestnictwa Ukraińców w duńskim rynku pracy i w życiu społecznym w ogóle. Wszyscy uchodźcy zasługują na dłuższą perspektywę pobytu w Danii, a to zapewni Ukraińcom poczucie bezpieczeństwa, wiedząc, że rozpoczął się proces, który zapewni im pewność co do przyszłości.

Skup się na dobrym samopoczuciu psychicznym i trwałych rozwiązaniach

W nadchodzącym okresie my, jako społeczeństwo, powinniśmy skupić się na pomocy ostatnim Ukraińcom w dobrym starcie i rozważyć, jakie nowe inicjatywy mogą być potrzebne. Z naszych wcześniejszych doświadczeń w Czerwonym Krzyżu wiemy, że uchodźcy mają różne potrzeby i że wsparcie, którego potrzebują, może się zmieniać w czasie. W ostatnich latach udokumentowano, że Między innymi nauka języka duńskiego może być dużym wyzwaniem Jednocześnie dla wielu jest to klucz do wejścia i funkcjonowania na duńskim rynku pracy. Szczególnie w ciągu ostatnich sześciu miesięcy wyraźnie widać, jak różnorodne oferty szkoleń językowych Czerwonego Krzyża cieszą się dużym zainteresowaniem, między innymi ze strony Ukraińców. Tylko na naszej platformie cyfrowej Sprogland prowadzimy dziennie do 50 indywidualnych rozmów poświęconych szkoleniom językowym. Każdego dnia.

W odniesieniu do dobrostanu psychicznego ukraińskich uchodźców z niecierpliwością oczekujemy na wyniki szeroko zakrojonego badania na Uniwersytecie Kopenhaskim, którego wyniki będą dostępne jesienią tego roku. Oczekujemy, że potwierdzą one nasze przypuszczenie, że dobrostan psychiczny wielu z nich jest zagrożony. Obserwujemy to już w naszych licznych działaniach. W obliczu trwającej wojny w ojczyźnie i ogromnej tęsknoty za bliskimi i za członkami rodziny, którzy nie przebywają w Danii, nie jest to niczym dziwnym. Nadal jest to jednak niedoceniany obszar, o którym ważne jest, aby dowiedzieć się więcej i podjąć ukierunkowane działania. Właśnie dlatego istnieje ogromny potencjał w tym obszarze, we współpracy między władzami publicznymi w gminach odpowiedzialnymi za integrację, a zaangażowaniem zasobów społeczeństwa obywatelskiego i ważnych społeczności.

Po podjęciu decyzji w sprawie specjalnej ustawy dla Ukraińców, która ma zostać przedłużona na kolejny okres tymczasowy, ważne będzie znalezienie trwalszych rozwiązań dla licznych uchodźców – rodzin i dzieci w każdym wieku – których przyjęliśmy w Danii. Dla ich dobra i dla dobra Danii nie może być mowy o życiu w permanentnej tymczasowości.

Dotyczy to wszystkich grup uchodźców.